LawyerOn.pl

Blog Doradztwa Prawnego

Ostrzeżenia Prawa konsumentów Prawo w handlu

Umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa – zakupy od akwizytorów

Sharing is caring!

Już wkrótce wkroczymy w okres świąteczno-noworoczny, w którym to z pewnością wzmogą się na nas konsumentów „ataki” wszelkiego rodzaju działalności akwizycyjnej. Począwszy od zaproszeń rozdawanych podczas spacerów miejskich, poprzez miliardy telefonów zapraszających nas na „fascynujące” pokazy oferując nam „wartościowe” prezenty czy wycieczki na jarmarki świąteczne i pielgrzymki połączone z możliwością zakupu „atrakcyjnych” produktów, skończywszy na akwizycji „z buta” czyli osobach które po prostu zapukają do naszych drzwi. Wszystkie to formy sprzedaży jednoznacznie będą się wiązały z pojęciem umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa.

Pamiętajmy, że w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa oraz na odległość mamy prawo do rezygnacji z towaru do 14 dni a ściślej mówiąc do odstąpienia od umowy. O tym już pisałem we wpisie >>> Prawo do odstąpienia od umowy – w umowach zawieranych poza lokalem oraz na odległość <<<. O ile pojęcie umowy na odległość jest jasne i klarowne o tyle pojęcie poza lokalem może niejednemu konsumentowi wydawać się niejasne, a przedsiębiorcy nie jeden raz spędzać sen z powiek. A zatem, definicja tejże umowy zawarta została w art. 2 pkt. 2 ustawy o prawach konsumenta, który wskazuje że „umowę zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa jako umowę zawartą z konsumentem poza lokalem przedsiębiorstwa:

  • przy jednoczesnej fizycznej obecności stron w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy;

  • w wyniku przyjęcia oferty złożonej przez konsumenta w okolicznościach, o których mowa w punkcie poprzednim;

  • w lokalu przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość bezpośrednio po tym, jak nawiązano indywidualny i osobisty kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy, przy jednoczesnej fizycznej obecności stron;

  • podczas wycieczki zorganizowanej przez przedsiębiorcę, której celem lub skutkiem jest promocja oraz zawieranie umów z konsumentami.

Szczególna ochrona konsumentów zawierających umowy poza lokalem związana jest z efektem zaskoczenia, gdyż konsument nie spodziewając się tego faktu (wizyta akwizytora w miejscu zamieszkania, w miejscu pracy, podczas spaceru na ulicy czy w czasie wypoczynku a nawet hospitalizacji), jest zaskoczony i zdezorientowany, co może powodować podejmowanie irracjonalnych decyzji. Konsument w takiej sytuacji często nie jest w stanie ocenić należycie treści oferty składanej przez przedsiębiorcę, co więcej trudna może być również ocena tego czy w ogóle chce taką transakcję zawrzeć. Wymienione wyżej miejsca zawierania umów poza lokalem przedsiębiorstwa, nie tylko pozbawiają konsumenta świadomej oceny oferty, ale często wkraczają w jego sferę prywatności. Przedsiębiorca natomiast, korzystając z możliwości zawierania umów poza lokalem, wykorzystując jednocześnie słabość i często niewiedzę konsumenta, dąży do zwiększenia grona swoich odbiorców, a zatem do osiągania coraz to większych zysków. Przyczyny te a w szczególności „zaskoczenie” konsumenta przez profesjonalnego przedsiębiorcę, wskazują iż kontrahent jako strona słabsza zasługuje na szczególną ochronę.

W przypadku omawianych umów, ochrona konsumenta wyraża się szczególnie w obowiązkach informacyjnych przedsiębiorcy względem konsumenta oraz możliwości odstąpienia od zawartej umowy bez podania przyczyny.1

Warte zauważenia są również wyroki Trybunału Sprawiedliwości, gdzie „Trybunał wskazał , że umowy te cechują się tym, iż zwykle to przedsiębiorca rozpoczyna negocjacje, a konsument jest całkowicie nieprzygotowany na ten rodzaj obwoźnej sprzedaży, w szczególności w zakresie porównania cen i jakości różnych dostępnych ofert.”2

Wracając do omawiania samej definicji umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa znajdującej się w art. 2 pkt 2 ustawy o prawach konsumenta, należy wskazać, iż zawiera ona cztery przytoczone na wstępie przypadki. Pierwszy z nich to sytuacja w której konsument zawiera umowę poza lokalem przedsiębiorstwa przy jednoczesnej fizycznej obecności stron. Przykładem może być tutaj zawarcie takiej umowy w miejscu zamieszkania kontrahenta, np. domowa prezentacja produktów oferowanych przez przedsiębiorcę, prezentacje „zbiorowe” w hotelach, restauracjach, centrach handlowych czy sanatoriach.

W drugim przypadku, w którym umowa będzie zakwalifikowana do umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, jest umowa zawarta w przypadku zawarcia jej na skutek przyjęcia przez przedsiębiorcę oferty złożonej przez konsumenta. W związku z dyrektywą 2011/83/UE, w obecnym stanie prawnym w art. 2 pkt 2 lit.b ustawy o prawach konsumenta, znajduje się regulacja jednoznacznie przesądzająca, iż nie tylko do umowy zawartej poza lokalem kwalifikuje się umowa zawierana na skutek oferty złożonej przez samego przedsiębiorcę ale również przez konsumenta.3

Kolejną sytuacją jest, zawarcie umowy de facto w lokalu przedsiębiorcy jednak sama umowa kwalifikować będzie się do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa. Dochodzi do takiej sytuacji w przypadku zawarcia umowy bezpośrednio po tym, jak nawiązano indywidualny kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy, przy jednoczesnej fizycznej obecności stron, o czym mówi art.2 pkt 2 lit. c ustawy o prawach konsumenta. Przykładem takiej formy działania może być przypadek na który wskazuje Komisja Europejska „przedstawiciel przedsiębiorcy podchodzi do konkretnego konsumenta na ulicy i prezentuje mu ofertę prenumeraty miesięcznika lub subskrypcji usług wakacyjnych, a podpisanie umowy następuje bezpośrednio po tym w pobliskim lokalu przedsiębiorstwa tego przedsiębiorcy.”4 Jest to swego rodzaju „wabienie” konkretnego konsumenta do lokalu przedsiębiorstwa celem zawarcia umowy, dlatego taka umowa będzie kwalifikowana do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorcy, jednak tylko w przypadku gdy, doszło do jednoczesnej obecności stron, a następnie bezpośrednio po nawiązaniu takiego kontaktu zawarto umowę.5 Komisja Europejska jednocześnie wskazuje, że „samo wręczanie ulotek reklamowych na ulicy w pobliżu lokalu przedsiębiorstwa bez wybierania w tym celu poszczególnych konsumentów nie stanowi «osobistego i indywidualnego» nawiązywania kontaktu z konsumentem do celów tego przepisu”6, zatem samo wręczanie ulotek bez wywierania bezpośredniego wpływu na konsumenta, nie daje kwalifikacji do uznania takiej umowy za zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa. Chronieni są zatem jedynie ci konsumenci, którzy podjęli decyzję bezpośrednio po przedstawieniu oferty, bez głębszej refleksji i zastanowienia. Nie będą chronieni przyjmujący ofertę przedsiębiorcy, zawierając taką umowę np. kolejnego dnia, po powrocie do domu i możliwości analizy, oraz w innych podobnych przypadkach.7

Ostatnią czwartą sytuacją jest umowa zawarta „podczas wycieczki zorganizowanej przez przedsiębiorcę, której celem lub skutkiem jest promocja oraz zawieranie umów z konsumentami”, o czym mówi art.2 pkt 2 lit. d ustawy o prawach konsumenta. Nie ma wtedy znaczenie kiedy ostatecznie umowa została zawarta, czy w lokalu przedsiębiorstwa czy podczas samej wycieczki. Co więcej nie jest też ważna świadomość konsumenta co do charakteru wycieczki w której uczestniczy. Należy w tym miejscu również podkreślić, iż w rozumieniu ustawy o prawach konsumenta, terminu „wycieczka” nie należy utożsamiać, z wycieczką zdefiniowaną w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych, która określa ten termin w art.3 pkt 3 jako „rodzaj imprezy turystycznej, której program obejmuje zmianę miejsca pobytu jej uczestników”. Chodzi tutaj o wszelkie formy zorganizowanych wyjazdów połączonych w innymi aktywnościami, mającymi na celu promocje towarów i usług, organizowanych przez przedsiębiorcę i w jego imieniu, podczas których i w wyniku których podpisywane są umowy z konsumentami8.

Podsumowując, można powiedzieć, iż za umowę zawartą poza lokalem przedsiębiorcy nie uważa się jedynie umów de facto podpisanych poza lokalem, ale również umowy podpisane w lokalu, w wyniku zaskoczenia konsumenta, tuż przed podpisaniem umowy poprzez zwerbowanie go do lokalu, poprzez przyjęcie oferty konsumenta poza lokalem oraz zorganizowanych przez przedsiębiorcę wycieczek mających na celu przedstawienie oferty oraz podpisanie umowy z konsumentem. Takie unormowania w prawie krajowym będące implementacją prawa unijnego stosując klauzulę harmonizacji maksymalnej Dyrektywy 2011/83/UE, daje konsumentom państw członkowskich, szczególną ochronę zaś przedsiębiorcą równe szanse na jednolitym rynku wewnętrznym.

LawyerOn

Przypisy:

1 B. Gnela – Umowa konsumencka w polskim prawie cywilnym i prywatnym międzynarodowym, Wolters Kluwer, Warszawa 2013, s. 212-213

2 D. Lubasz – Komentarz… op. cit., pkt 16

3 D. Lubasz – Komentarz… op. cit., pkt 20

4 KOMISJA EUROPEJSKA, DG DS. SPRAWIEDLIWOŚCI, op. cit., s.18

5 D. Lubasz – Komentarz… op. cit.

6 KOMISJA EUROPEJSKA, DG DS. SPRAWIEDLIWOŚCI, op. cit.

7 D. Lubasz – Komentarz… op. cit.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

*

code